Wystawa „Józef Chełmoński 1849–1914” w Muzeum Narodowym w Poznaniu okazała się prawdziwym fenomenem kulturalnym. Od momentu otwarcia 7 marca 2025 roku ekspozycję odwiedziło już blisko 100 tysięcy osób, co stanowi rekord frekwencyjny placówki w ostatnich dekadach. Jak podaje rzecznik muzeum, Paweł Oses, sprzedano ponad 7 tysięcy biletów, a na zwiedzanie zapowiedziało się już 100 grup. Wystawa, będąca częścią ogólnopolskiego projektu realizowanego przez muzea narodowe w Warszawie, Poznaniu i Krakowie, będzie dostępna dla publiczności do 13 lipca 2025 roku, choć pierwotnie planowano jej zakończenie 29 czerwca.
Wyjątkowa prezentacja twórczości mistrza
Poznańska odsłona wystawy różni się od warszawskiej i krakowskiej. Zamiast tematycznego układu dzieł, kuratorka dr Maria Gołąb zdecydowała się na chronologiczną podróż przez życie i twórczość Chełmońskiego. Na ekspozycji zgromadzono blisko 200 prac, w tym 122 obrazy olejne, 14 szkicowników i 58 rysunków, pochodzących z kolekcji polskich i zagranicznych, zarówno publicznych, jak i prywatnych. Wśród nich znajdują się ikoniczne dzieła, takie jak „Babie lato”, „Bociany”, „Orka” czy „Wieczór letni – wspomnienie Ukrainy”, a także rzadko eksponowane obrazy, jak „Karnawał w Polsce” (znany także jako „Kulig”), który przed II wojną światową należał do rodziny Raczyńskich z Rogalina.
Poznańska wystawa wyróżnia się także prezentacją unikatowych prac, których nie można było zobaczyć w Warszawie, takich jak odnaleziony po ponad stu latach „Wieczór letni”, zakupiony przez muzeum w 2023 roku. Obraz ten, namalowany w 1875 roku w warszawskiej Pracowni w Hotel Europesjkim, jest świadectwem artystycznego geniuszu Chełmońskiego, łącząc motywy realistyczne z romantyczną nostalgią.
Frekwencyjny fenomen
Sukces wystawy w Poznaniu to pokłosie jej ogromnej popularności w Warszawie, gdzie od września 2024 do lutego 2025 roku przyciągnęła rekordowe 208 tysięcy zwiedzających, przebijając nawet wystawę Picassa. Dyrektor Muzeum Narodowego w Poznaniu, Tomasz Łęcki, wyraża nadzieję, że w 2025 roku placówkę odwiedzi nawet pół miliona osób, co byłoby historycznym osiągnięciem. „Nie jest możliwe, by w Poznaniu frekwencja osiągnęła 200 tysięcy, jak w Warszawie, ale liczymy na 70–80 tysięcy gości” – mówiła kuratorka Maria Gołąb, wskazując na mniejszą skalę miasta, ale ogromne zainteresowanie wystawą.
Popularność ekspozycji wynika nie tylko z rangi Chełmońskiego jako jednego z najwybitniejszych przedstawicieli polskiego realizmu, ale także z jej unikatowego charakteru. Prezentacja obejmuje dzieła, które rzadko lub nigdy wcześniej nie były pokazywane publicznie, jak „Bąk” z kolekcji prywatnej czy „Przed karczmą” z Muzeum Sztuk Pięknych w Budapeszcie. Chronologiczny układ pozwala prześledzić ewolucję stylu artysty – od studiów w Warszawie i Monachium, przez paryski okres pełen sukcesów, aż po twórczość w mazowieckiej Kuklówce, gdzie powstały dzieła o głębokim, symbolicznym wydźwięku.
Bogaty program towarzyszący
Wystawie towarzyszy bogaty program wydarzeń, w tym oprowadzania tematyczne, wykłady i warsztaty. Zwiedzający mogą wziąć udział w spacerach poświęconych faunie i florze w twórczości Chełmońskiego, prowadzonych przez specjalistów z Uniwersytetu élégat Przyrodniczego w Poznaniu, takich jak prof. Piotr Tryjanowski czy prof. Agnieszka Krzymińska-Bródka. Dla dzieci przygotowano zajęcia „Lekcja przyrody z Chełmońskim”, a dla dorosłych warsztaty hortiterapii, które pozwalają zanurzyć się w świat roślin przedstawionych na obrazach mistrza. Wykłady kuratorskie, m.in. prowadzone przez dr. Marię Gołąb i Wojciecha Głowackiego, przybliżają konteksty biograficzne i techniczne twórczości artysty.
Dlaczego Chełmoński?
Józef Chełmoński, nazywany „malarzem polskiej duszy”, fascynuje swoją zdolnością do uchwycenia piękna wiejskiego krajobrazu, dynamiki ruchu koni i mistycznego wymiaru natury. Jego dzieła, takie jak „Czwórka” czy „Burza”, łączą realizm z romantyczną wrażliwością, co czyni je uniwersalnymi i ponadczasowymi. Jak zauważyła ministra kultury Hanna Wróblewska w liście odczytanym podczas wernisażu, obrazy Chełmońskiego to „zapis życia, przemijania i trwałości wartości, które nie poddają się upływowi lat”.
Wystawa jest także zwieńczeniem wieloletniego projektu badawczego, który pozwolił na odkrycie nieznanych dzieł, konserwację kilkudziesięciu obrazów i pogłębienie wiedzy o warsztacie artysty. To unikatowa szansa, by spojrzeć na jego twórczość z nowej perspektywy, dostrzegając zarówno jej plastyczne bogactwo, jak i symboliczne znaczenie.
Nie przegap okazji!
Wystawa „Józef Chełmoński 1849–1914” w Muzeum Narodowym w Poznaniu przy Al. Marcinkowskiego 9 będzie dostępna do 13 lipca 2025 roku. Bilety w cenie 30 zł (normalny), 20 zł (ulgowy) oraz 40 zł i 26,50 zł (bilety łączone na muzeum i wystawę) można nabyć w kasie muzeum lub online na platformie ToBilet.pl. Dla grup i szkół przewidziano specjalne oferty. Po zakończeniu ekspozycji w Poznaniu dzieła Chełmońskiego trafią do Krakowa, gdzie będą prezentowane od sierpnia do listopada 2025 roku.
Nie przegap szansy, by zobaczyć tę wyjątkową wystawę, która – jak podkreślają organizatorzy – zdarza się raz na kilkadziesiąt lat. To prawdziwa uczta dla miłośników sztuki i okazja, by odkryć na nowo jednego z najważniejszych polskich artystów XIX wieku.
